جغرافیای سیاسی و طبیعی

6
محمد ولی اسدی، ملقب به «مصباح دیوان» و «مصباح السلطنه»

ملقب به «مصباح دیوان» و «مصباح السلطنه» فرزند میرزا على اكبر بیرجندى. در 1257 تولد یافت و تحصیلات خود را در حد متعارف انجام داد و وارد دستگاه امیر شوكت الملك علم امیر قائنات شد. تدریجاً به پیشكارى و اداره ى املاك او منصوب گردید و در دستگاه او شخص اول بود. صاحب ثروت نسبى شد. امیر قائنات در دوره ى چهارم او را به عنوان نماینده ى مجلس از طرف مردم بیرجند به تهران فرستاد. اسدى توانست خیلى زود در تهران شهرتى به هم بزند. با تیمورتاش و داور طرح دوستى ریخت و براى انقراض قاجاریه و سلطنت پهلوى به تلاش افتاد

اسدالله اسد بهادر، معروف به یمین خاقان، از کارکنان عالیرتبه وزارت امور خارجه در دوران پهلوی اول

معروف به یمین خاقان، متولد 1255 در كاشان. پدرش محمدعلى خان كاشى مردى ثروتمند بود. در جوانى به قفقازیه رفت و خانواده ى خود را به همراه برد. اسداللَّه دوره ى ابتدائى و متوسطه را در مدارس تفلیس گذرانید. آنگاه براى ادامه ى تحصیل عازم پطرزبورگ شد و در مدرسه ى اشرافى «كودكاده» علوم نظامى تحصیل نمود و درجه ى علمى گرفت و زبان هاى روسى و فرانسه را به خوبى فراگرفته عازم ایران شد. مدتى در دربار مظفرالدین شاه سمت آجودان حضورى و مترجمى داشت، سپس به استخدام در وزارت امور خارجه درآمد و مأمور روسیه گردید. قریب ده سال در سمت هاى نایب دوم، نایب اول، مستشار و كاردارى در سفارت ایران در روسیه خدمت كرد. بعد به كاردارى و وزیرمختارى ایران در كشورهاى اسكاندیناوى مأموریت یافت

محمدحسین استخر، مشروطه خواه، روزنامه نگار، قاضى و نماینده ى مجلس

مشروطه خواه، روزنامه نگار، قاضى، نماینده ى مجلس. در 1266 در یكى از دهات آباده متولد شد. پدرش شیخ اسداللَّه واعظ از روحانیون منطقه و منبرى بود. تا شانزده سالگى در زادگاه خود به تحصیل اشتغال داشت. سپس به شیراز رفت و تحصیلات خود را در ادبیات فارسى و ادبیات عرب و معارف اسلامى ادامه داد و صاحب فضل و دانش نسبى گردید. در مشروطیت فعالیت داشت و وارد حزب دموكرات فارس شد. در این حزب فعالیتى شایسته از خود بروز داد و مورد توجه آزادیخواهان فارس قرار گرفت.

یوسف ارفعی

در 1270 در تبریز متولد شد. بعد از انجام تحصیلات مقدماتى به عثمانى رفت و دانشكده حربیه استانبول را گذرانید و به درجه ى افسرى نائل آمد و چندى در ارتش عثمانى خدمت كرد. در جنگ بین المللى اول در جنگ هاى داردانل و جبهه ى شرق شركت داشت و به علت ابراز رشادت از دولتین آلمان و عثمانى نشان گرفت.

ناصرقلی اردلان، وکیل مجلس در ادوار 14 الی 16

فرزند میرزا ابوالحسن خان فخرالملك كردستانى و از نواده هاى دخترى عبدالصمد میرزا عزالدوله (سالور) برادر ناصرالدین شاه قاجار است. در 1273 تولد یافت. پس از انجام تحصیلات مقدماتى در تهران به اروپا رفت و در بلژیك تحصیلات خود را ادامه داد. پس از مراجعت از اروپا به خدمات دولتى وارد شد. مدت ها حكومت شهرهاى مختلف با او بود. چندى به حكمرانى آبادان و اصفهان منصوب شد. در انتخابات دوره ى چهاردهم از سنندج به وكالت رسید. در دوره ى پانزدهم این سمت را حفظ كرد و در دوره ى شانزدهم نیز وكیل بود

علیقلی اردلان، وزیر صنایع و معادن در کابینه حسین علاء

در 1280 ش در تهران تولد یافت. پدرش حاج ابوالحسن فخرالملك از خانواده‏هاى قدیمى كردستان و از رجال عصر ناصرى و مظفرى بود. مادرش والیه خانم دختر شاهزاده عبدالصمد میرزا عزالدوله فرزند محمدشاه قاجار بود. اردلان پس از انجام تحصیلات مقدماتى و متوسطه به آلمان عزیمت كرد و در رشته‏ى اقتصاد ادامه‏ى تحصیل داد و درجه‏ى دكترا گرفت و اتاشه افتخارى سفارت ایران در برلن شد. در 1302 رسماً به استخدام در وزارت امور خارجه درآمد و سمت مترجمى گرفت. در 1308 به وزارت دادگسترى انتقال یافت و با رتبه‏ى 4 قضائى چندى معاون دادستان تهران و مدتى معاون دادسراى دیوان كیفر كاركنان دولت بود. پس از یك سال مجدداً به وزارت امور خارجه بازگشت و دبیر سوم و دبیر دوم سفارت ایران در واشنگتن شد و چندى نیز در پاریس دبیر دوم، دبیر اول و رایزن بود

عباس ادهم

   عباس ادهم که ملقب به اعلم‏الملك بود، فرزند لقمان‏الممالك تبریزى، مؤسس مدرسه‏ى لقمانیه‏ى تبریز، متولد سال 1259ش در شهر تبریز است، وى همانند برادران خویش پس از سپری کردن تحصیلات ابتدایی جهت گذراندن تحصیلات تکمیلی در رشته‏ پزشكى عازم پاریس شد. بعد از مراجعت به ایران مدتى به كار طبابت مشغول بود. در جوانى در دربار قاجاریه طبیب مخصوص بود. بعدها رئیس معارف آذربایجان شد. بعد از كودتاى که در سال 1299ش به وقوع پیوست، عباس ادهم از مسافرت خارجی مراجعت نمود و به تهران آمد. وی به سمت استادى در دانشكده‏ پزشكى دانشگاه تهران انتخاب گردید. 

صالح ادهم، حشمت السلطنه، رئیس دفتر احمد شاه قاجار

ملقب به حشمت السلطنه فرزند لقمان الممالك تبریزى در 1268 ش در تبریز متولد شد. پس از انجام تحصیلات مقدماتى عازم اروپا شد و در فرانسه علم حقوق تحصیل كرد و درجه ى دكترا گرفت. پس از ورود به ایران به دربار سلطان احمد شاه وارد شد و از محارم و نزدیكان او گردید. 

احمد اخگر

در 1267 ش در تهران متولد شد. پدرش حاج میرزا ابراهیم معروف به ملاباشى از روحانیون مطلع و متنفذ بود. احمد تحصیلات خود را از مكتب خانه آغاز كرد و در مدارس ادب و دارالفنون تهران ادامه تحصیل داد، چندى هم علوم حوزه اى آموخت. بعد از استبداد صغیر با رتبه ى ملازم سومى در ژاندارمرى استخدام شد. پس از شش ماه از خدمت استعفا نمود و در اداره باغات دولتى استخدام شد. پس از چندى با درجه ى وكیلى در وزارت جنگ وارد شد و چندى در آنجا بود تا در ژاندارمرى خزانه با درجه ى نایب دومى استخدام گردید. سپس وارد مدرسه ى صاحب منصبى ژاندارمرى شد. پس از فراغت از تحصیل با درجه ى سروانى مأمور خدمت در شیراز شد. چندى فرماندار نظامى كازرون بود و بعد به فرماندهى گروهان ژاندارمرى بوشهر منصوب گردید. در جریان جنگ بین المللى اول با سربازان تحت فرماندهى خود به اقدامات نظامى علیه انگلیس ها پرداخت. پس از شكست به كرمانشاه رفته و خود را به دولت موقت معرفى نمود. 

هرمز احمدی بختیاری

فرزند حاج ابوالفتح خان سیف السلطنه ى بختیارى متولد 1287 در چهارمحال بختیارى. تحصیلات خود را مطابق معمول زمان انجام داد. در جوانى انتظامات قسمتى از منطقه ى بختیارى به او محول شد. بعداً به خدمت دولت درآمد و در وزارت داخله مشغول خدمت گردید. اولین مأموریتش فرماندارى بروجرد بود. بعد به آبادان رفت و مدتى حكومت آنجا را عهده دار بود. مدتى نیز فرماندارى كل همدان به عهده اش قرار گرفت. در 1329 به استاندارى كرمان رفت و یك سال در آنجا مقیم بود. در 1330 به تهران احضار گردید و كارى به او ارجاع نشد.

همزمانی محتوا