Warning: The table 'watchdog' is full query: INSERT INTO watchdog (uid, type, message, variables, severity, link, location, referer, hostname, timestamp) VALUES (0, 'php', '%message in %file on line %line.', 'a:4:{s:6:\"%error\";s:7:\"warning\";s:8:\"%message\";s:62:\"mysqli_query(): (HY000/1030): Got error 28 from storage engine\";s:5:\"%file\";s:55:\"/home/arianica/public_html/includes/database.mysqli.inc\";s:5:\"%line\";i:114;}', 3, '', 'http://www.arianica.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%AA-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%81%D8%AA%D8%AD%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1', &# in /home/arianica/public_html/includes/database.mysqli.inc on line 134 Warning: The table 'watchdog' is full query: INSERT INTO watchdog (uid, type, message, variables, severity, link, location, referer, hostname, timestamp) VALUES (0, 'php', '%message in %file on line %line.', 'a:4:{s:6:\"%error\";s:12:\"user warning\";s:8:\"%message\";s:210:\"The table 'watchdog' is full\nquery: SELECT t.* FROM term_node r INNER JOIN term_data t ON r.tid = t.tid INNER JOIN vocabulary v ON t.vid = v.vid WHERE r.vid = 12479 ORDER BY v.weight, t.weight, t.name\";s:5:\"%file\";s:59:\"/home/arianica/public_html/modules/taxonomy/taxonomy.module\";s:5:\"%line\";i:632;}', 3, '', 'http://www.arianica.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%AA-%D8% in /home/arianica/public_html/includes/database.mysqli.inc on line 134 Warning: The table 'watchdog' is full query: INSERT INTO watchdog (uid, type, message, variables, severity, link, location, referer, hostname, timestamp) VALUES (0, 'php', '%message in %file on line %line.', 'a:4:{s:6:\"%error\";s:7:\"warning\";s:8:\"%message\";s:62:\"mysqli_query(): (HY000/1030): Got error 28 from storage engine\";s:5:\"%file\";s:55:\"/home/arianica/public_html/includes/database.mysqli.inc\";s:5:\"%line\";i:114;}', 3, '', 'http://www.arianica.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%AA-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%81%D8%AA%D8%AD%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1', &# in /home/arianica/public_html/includes/database.mysqli.inc on line 134 Warning: The table 'watchdog' is full query: INSERT INTO watchdog (uid, type, message, variables, severity, link, location, referer, hostname, timestamp) VALUES (0, 'php', '%message in %file on line %line.', 'a:4:{s:6:\"%error\";s:12:\"user warning\";s:8:\"%message\";s:452:\"The table 'watchdog' is full\nquery: SELECT DISTINCT b.* FROM blocks b LEFT JOIN blocks_roles r ON b.module = r.module AND b.delta = r.delta LEFT JOIN i18n_blocks i18n ON (b.module = i18n.module AND b.delta = i18n.delta) WHERE (i18n.language ='fa' OR i18n.language ='' OR i18n.language IS NULL) AND ( b.theme = 'theme1' AND b.status = 1 AND (r.rid IN (1) OR r.rid IS NULL) )ORDER BY b.region, b.weight, b.module\";s:5:\"%file\";s:53:\"/home/arianica/public_html/modules/block/block.module\";s:5:\"%line\";i:456;}', 3, '', 'http://www.arianica.com in /home/arianica/public_html/includes/database.mysqli.inc on line 134 میرزا رضاقلی نوائی، از رجال مهم دوره سلطنت آغامحمدخان و فتحعلی‌شاه قاجار | دانشنامه آریانیکا: تاریخ، فرهنگ و تمدن مردم ایران در فضای مجازی

حاج میرزا رضاقلی نوائی منشیالممالك

حاج میرزا رضاقلی نوائی منشیالممالك پسر عبدالمجید از اهالی قریه نوا[i] حاج میرزا رضا قلی از رجال مهم دوره سلطنت آغامحمدخان و فتحعلی‌شاه قاجار كه مدتی مهردار و منشی اسرار آغامحمدخان قاجار بود و بعد در زمان سلطنت فتحعلی‌شاه نیز منشیالممالك و از رجال درجه اول مملكت به شمار میآمد سمت منشیالممالكی از زمان سلاطین صفویه تا ثلث اول سلطنت سلسله قاجاریه از القاب معنون و شغلی بوده و هر كس كه دارای این لقب میشد روابط با دول خارجه و امور سرحدی و صدور فرامین و احكام با او بود و لقب مزبور و شاغل مربوط به آن تا اواخر سلطنت فتحعلی‌شاه برقرار بود لكن در سال 1236 ﻫ . ق. مشاغل منشیالممالك تفكیك و تقسیم شد و وزیر خارجه معین و كارهای مربوط با دول خارجه به وزیر خارجه محول گردید و شغل منشیالممالك منحصر شد به صدور فرامین و احكام. در بعضی از دورهها دارنده این شغل را وزیر رسائل ـ صاحب دیوان انشاء و منشی حضور[ii] و سمتش را قلمدانداری و دواتداری نیز میگفتند و تطبیق آن با شغل امروزی رئیس دفتر مخصوص شاهنشاهی است. در سال 1205 ﻫ . ق. كه حاج ابراهیم كلانتر شیرازی به لطفعلی خان آخرین پادشاه سلسله زندیه خیانت ورزیده و او را به شیراز راه نداد و آواره بیابانها نمود و بعد برای خوشنودی بیشتری از آغامحمدخان درخواست كرد كه یك نفری را به شیراز فرستاده تا اموال و خزائن لطفعلی خان زند به او تحویل داده شود. آغامحمدخان در سال 1206 ﻫ . ق. میرزا رضاقلی كه سمت منشیالممالكی او را داشت و مورد اطمینان و اعتمادش بود برای تحویل و تحول اموال به شیراز فرستاد. حاج ابراهیم كه در این هنگام از طرف آغامحمدخان ملقب به خانی و به استانداری فارس نائل شده بود تمام اموال لطفعلیخان حتی زن و بچه او را تحویل میرزا رضاقلی نوائی داد[iii] از جمله دارایی لطفعلیخان هزار مادیان اصیل بود،[iv] میرزا رضاقلی تمام آن اموال را به تهران آورد و تسلیم نمود. آغامحمدخان پس از اخته كردن فتحالله خان پسر خردسال لطفعلی خان با مادر و بستگانش برای اقامت به مازندران فرستاد و بعد در آنجا همه را نیست و نابود گردانید. در سال 1220 ﻫ . ق. به سمت نظامت امور درب سرای سلطنت و مهرداری شاه[v] منصوب و متصدی خزانه نیز گردید. در سال 1221 ﻫ . ق. فتحعلی‌شاه قاجار چهار وزیر برگزید و كارهای دولتی را میان آنان تقسیم كرد و برای هر یك وظایفی تعیین نمود از جمله وزرا یكی هم میرزا رضاقلی بود كه در این سال او را به سمت وزیر رسائل انتخاب نمود. پیش از این كه به این سمت انتخاب شود سمت مزبور را به عنوان منشیالممالكی دارا بود لكن در این سال عنوانش تغییر كرد و همان منشیالممالك وزیر رسائل و از وزرای چهارگانه گردید. در سال 1224 ﻫ . ق. به وزارت محمد ولی میرزا پسر چهارم فتحعلی‌شاه به خراسان رفت و فتحعلی‌شاه در این سال میرزا عبدالوهاب اصفهانی متخلص به نشاط صاحب گنجینه را به جای او برگزید.

حاج میرزا رضاقلی نوائی گاهی هم شعر میگفته و سلطانی تخلص میكرده و در میان شعرا معروف به سلطانی مازندرانی است. نوائیها خود را از اعقاب امیرعلیشیر نوائی وزیر دانشمند و دانشدوست سلطان حسین بایقرا میدانند و در دوره سلسله سلاطین قاجاریه ترقیبات نوائی از همین حاج میرزا رضاقلی منشیالممالك و عموزادهاش چراغعلی خان نوائی آغاز میگردد.

 



[i]. نوا دهي است از دهستان بخش لاريجان شهرستان آمل.

[ii]. مثل اينكه ميرزا عليخان امينالدوله در دوره سلطنت ناصرالدينشاه مدتها منشي حضور بود.

[iii]. موضوع كوچانيدن و فرستادن خانواده لطفعليخان را به تهران در فارسنامه ناصري صفحه 134 چنين نوشته شده: و ميرزا رضاقلي نوائي منشيالممالك متخلص به سلطاني و سيد عليخان قزويني را براي ضبط اثاثه سلطنت زنديه و كوچانيدن اهل و عيال لطفعلي خان روانه شيراز نمود (اوايل سال 1206 ﻫ . ق.) و در صفحه 237 چنين گفته شده: (و حضرت خاقان گيتي ستان آغامحمدخان حرم لطفعلي خان و عيال اعيان زنديه را روانه تهران نمود (اواخر 1206 ﻫ . ق.) ساير مورخين از قبيل هدايت، سپهر و اعتمادالسلطنه نيز در كتب خود: روضةالصفاء ـ ناسخالتواريخ و منتظم ناصري قسمت اخير را تذكر دادهاند.

[iv]. تا سه هزار ماديان هم نوشتهاند.

[v]. عنوان مهرداري شاه در زمان سلطنت ناصرالدينشاه (اداره مهر مبارك و خزانت خاتم همايون) و عنوان نظامت امور درب سراي سلطنتي (رياست عمله خلوت خاصه همايوني) بوده است.

 

 

منبع

بامداد، مهدی، "شرح حال رجال ایران"، انتشارات زوار، چاپ پنجم، تهران، 1378 ش.

6