جاويدان بن سهل «162 - 192 ق / 778 - 808 م«

جاویدان بن سهل

192 - 162 ق / 808 - 778 م

پیش از بابك، رهبری خرم دینان به عهده سرداری پر شور و نستوه به نام جاویدان بن سهل - جاویدان بن شهرَك - بود كه در آذربایجان در رأس جنبش واقع شد. وی مقاومت پنهانی و احیاناً پراكنده آن ها را به شكل یك قیام عام و آشكار درآورد و آن ها را از حالت صلح جویی و سازش پذیری بیرون آورد.

به زودی جنگجویان این قوم كه از تحمل و تسامح به جان آمده بودند از همه جا بدو پیوستند. از مسابندان و همدان و از اصفهان، قم، كاشان و ری تا اطراف خراسان و از آذربایجان، ارمنستان، دیلمان و گرگان، سپاهی عظیم و هوادارانی پر شور فراهم آمد. نام لورشاهیه [مأخذ: اورشاهیه] و كردشاهیه [مآخذ: كورد شاهیه] كه دو فرقه معروف خرم دینان بودند، نقش طوایف كوه نشین و شبانکاره نواحی كردستان و لرستان را در تهیه قیام او نشان می‏دهد. قیام خرم دینان در سال های 162، 180 و 192 ق / 778، 786 و 807 م، در گرگان، اصفهان و نواحی دینور تحت عنوان سرخ علمان و بر ضد خلفای عباسی، اثرات اجتماعی فراوانی بر جای گذاشت.

تا جایی كه اقدام هارون الرشید نیز نتوانست در دفع این قیام منجر به فرو نشاندن نهضت شود. جاویدان بن سهل مقارن با روی كار آمدن مأمون، هفتمین خلیفه عباسی همچنان رهبری جنبش را بر عهده داشت كه عاقبت در اوایل خلافت مأمون، رهبری جنبش را به بابك سپرد.

7